ฤดูฝุ่น กทม. พ.ย. ถึง มี.ค. รถ 6 ล้อลงทะเบียน Green List

เช้าวันเสาร์ที่ 24 ตุลาคม คนที่ตื่นมาเปิดแอป AirBKK ในเขตบางขุนเทียนเจอตัวเลขฝุ่น 43.4 ส่วนภาษีเจริญและบึงกุ่มอยู่ที่ 38.6 และ 37.6 ทั้งสามเขตเลยเส้น 37.5 ไปแล้ว ทั้งที่ฝนยังตกอยู่บางส่วนของเมือง สำหรับพ่อแม่ที่ต้องพาลูกไปเรียนพิเศษหรือคนที่ออกไปวิ่งตอนเช้า นี่คือสัญญาณชัดว่าฤดูฝุ่นกลับมาแล้ว

สามวันต่อมา ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร นั่งเป็นประธานประชุมคณะกรรมการแก้ปัญหาฝุ่น PM2.5 และกำหนดให้ช่วงพฤศจิกายน 2026 ถึงมีนาคม 2027 เป็นช่วงเฝ้าระวังเข้มข้น ตามข่าวของเดลินิวส์ เป้าหมายคือลดวันที่ฝุ่นเกินค่ามาตรฐานจาก 28 วัน ให้เหลือไม่เกิน 20 วัน หนึ่งในมาตรการหลักที่กระทบคนขับรถโดยตรงคือบัญชีสีเขียว หรือ Green List ซึ่งเปิดให้ลงทะเบียนแล้วตั้งแต่ 22 ตุลาคม ไปจนถึง 31 มีนาคม 2027

ตัวเลข 37.5 คือเส้นที่ฝุ่นเริ่มกระทบสุขภาพ

PM2.5 คือฝุ่นที่เล็กกว่า 2.5 ไมครอน เล็กจนหลุดผ่านขนจมูกเข้าไปถึงปอดได้ ตัวเลขที่เห็นในแอปคือน้ำหนักของฝุ่นในอากาศหนึ่งลูกบาศก์เมตร นับเป็นไมโครกรัม ค่ามาตรฐานของไทยอยู่ที่ 37.5 ใครเห็นตัวเลขเกินนี้ให้คิดไว้ว่าอากาศวันนั้นเป็นระดับสีส้ม ซึ่งเริ่มกระทบสุขภาพ และถ้าเกิน 75 ขึ้นไปคือระดับสีแดง ซึ่งหนักที่สุด แผนของ กทม. ผูกกับสองเส้นนี้ ทั้งปีมีมาตรการพื้นฐาน 66 ข้อ พอฝุ่นถึงสีส้มจะเพิ่มอีก 18 ข้อ และถึงสีแดงจะเพิ่มอีก 6 ข้อ

ฝุ่นในกรุงเทพฯ มักหนักที่สุดช่วงปลายปีถึงต้นปี เพราะอากาศเย็นและนิ่ง ลมไม่พัดฝุ่นออกไป ฝุ่นจึงค้างอยู่ใกล้พื้น แหล่งใหญ่ที่ กทม. ไล่ตรวจคือควันดำจากรถดีเซล ไซต์ก่อสร้าง โรงงานผสมคอนกรีต โรงงานและหม้อไอน้ำ และการเผาในที่โล่ง นอกจากนี้ กทม. ยังจับมือกับจังหวัดนครนายกดูเรื่องการเผาตอซังข้าวและโรงงานนอกเขตเมืองด้วย เพราะฝุ่นไม่ได้หยุดอยู่ที่เส้นแบ่งจังหวัด

Green List คือบัตรผ่านของรถขนส่งในวันฝุ่นหนัก

ชื่อบัญชีสีเขียวฟังดูเป็นทางการ แต่ความหมายตรงไปตรงมา มันคือรายชื่อรถที่เจ้าของดูแลเครื่องยนต์แล้ว จึงได้สิทธิ์วิ่งเข้าเขตมลพิษต่ำ (Low Emission Zone) ได้ตามปกติ ในวันที่ กทม. ประกาศห้ามรถบางประเภทเข้าพื้นที่เพราะฝุ่นหนัก ส่วนเขตมลพิษต่ำก็คือพื้นที่ที่ห้ามรถควันมากเข้าในช่วงวิกฤต ตามหน้าลงทะเบียนบนเว็บไซต์ของ กทม. รถที่ลงทะเบียนได้คือรถที่จดทะเบียนตามกฎหมายการขนส่งทางบก ทั้งรถโดยสาร รถขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ และรถขนาดเล็ก ซึ่งรวมถึงรถขนส่ง 4 ล้อและ 6 ล้อขึ้นไป

ขั้นตอนเริ่มที่อู่ ไม่ใช่ที่หน้าเว็บ เจ้าของรถต้องเปลี่ยนน้ำมันเครื่อง และเป่าหรือเปลี่ยนไส้กรองอากาศ โดยงานนี้ต้องทำตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2026 เป็นต้นไป จากนั้นจึงเข้าไปสมัครบัญชีและกรอกแบบฟอร์มที่ greenlist.bangkok.go.th รถที่ผ่านเกณฑ์จะได้ใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์ไว้แสดงว่ามีชื่อในบัญชีของปีงบประมาณ 2570 ฤดูที่แล้วมีรถลงทะเบียน 80,254 คัน แต่ถึงวันที่ 2 พฤศจิกายนปีนี้ มีรถลงทะเบียนเพียง 8,043 คัน ตามข่าวของไทยแท็บลอยด์ ใครที่ยังไม่ได้ทำยังมีเวลาถึง 31 มีนาคม 2027 แต่ยิ่งทำก่อนวันฝุ่นหนักวันแรก ก็ยิ่งไม่ต้องลุ้นตอนต้องวิ่งงาน

ร่างมาตรการห้ามรถ 6 ล้อนอกบัญชีเข้าเมืองยังไม่ใช่ฉบับสุดท้าย

กติกาของวันฝุ่นหนักปีนี้ยังเป็นร่างประกาศที่ กทม. กำลังเตรียม ร่างนี้เขียนไว้สำหรับรถ 6 ล้อขึ้นไปที่ใช้เครื่องยนต์สันดาป ซึ่งถ้าไม่มีชื่อใน Green List จะเข้าพื้นที่กรุงเทพฯ ไม่ได้ในวันที่ประกาศมีผล ผู้ฝ่าฝืนอาจโดนปรับไม่เกิน 4,000 บาท ตามกฎหมายจราจรทางบก รถยนต์ส่วนบุคคลทั่วไปจึงไม่ได้อยู่ในกลุ่มที่ร่างนี้ห้าม แต่ถ้ารถคันนั้นปล่อยควันดำ ก็ยังโดนตรวจที่จุดตรวจควันดำได้เหมือนเดิม

กทม. จะตัดสินใจประกาศจากค่าฝุ่นและการพยากรณ์ล่วงหน้า 2 วัน โดยดูว่ามีกี่เขตที่ฝุ่นถึงระดับสีแดง กี่เขตที่เกินค่ามาตรฐาน และอากาศถ่ายเทได้น้อยแค่ไหน เมื่อประกาศแล้ว คนในพื้นที่จะได้รับข้อความเตือนบนมือถือผ่านระบบ Cell Broadcast และเห็นป้ายไฟ LED ข้างถนน คนที่ขับรถขนส่งจึงควรเปิดรับข้อความเตือนภัยในมือถือไว้

บ้านที่มีเด็กและผู้สูงอายุ เช็กฝุ่นทุกเช้าก่อนออกจากบ้าน

สำหรับคนส่วนใหญ่ที่ไม่ได้ขับรถบรรทุก สิ่งที่ทำได้ทุกวันคือเช็กค่าฝุ่นก่อนออกจากบ้าน ผ่านแอป AirBKK หรือเว็บไซต์ airbkk.com ของ กทม. ซึ่งแสดงค่ารายเขต ถ้าเขตที่บ้านหรือโรงเรียนของลูกอยู่ถึงระดับสีส้ม ให้ใส่หน้ากากที่กันฝุ่น PM2.5 ได้เมื่ออยู่นอกอาคาร และลดการออกกำลังกายกลางแจ้ง ตามคำแนะนำที่ The Nation รายงาน ส่วนเด็ก ผู้สูงอายุ และคนที่มีโรคทางเดินหายใจ ควรงดกิจกรรมกลางแจ้ง และถ้ามีอาการไอ หายใจลำบาก หรือแสบตา ให้ไปพบแพทย์

หน้ากากที่กันฝุ่นเล็กขนาดนี้ได้ดีคือหน้ากาก N95 แต่ต้องเลือกขนาดที่แนบกับหน้า ครอบทั้งจมูกและใต้คาง เพราะหน้ากากที่หลวมจะปล่อยให้อากาศเข้าทางขอบ ตามคำแนะนำของกรมอนามัยที่ PPTV เผยแพร่ หน้ากากที่เริ่มหลวม หายใจลำบาก ขาด สกปรก หรือเปียก ควรเปลี่ยนใหม่ ใครเห็นควันดำจากรถ ไซต์ก่อสร้าง หรือการเผา แจ้ง กทม. ได้ทาง Traffy Fondue

วันนี้มีสามอย่างที่เริ่มได้เลย โหลดแอป AirBKK แล้วตั้งเขตบ้านกับเขตที่ทำงานไว้ ซื้อหน้ากาก N95 ขนาดที่พอดีกับหน้าของทุกคนในบ้าน และถ้าบ้านคุณมีรถขนส่ง ให้นัดอู่เปลี่ยนน้ำมันเครื่องกับไส้กรองอากาศ แล้วลงทะเบียน Green List ให้เสร็จก่อนวันที่ 31 มีนาคม 2027

แหล่งข้อมูล

• กรุงเทพมหานคร: แบบฟอร์มลงทะเบียนบัญชีสีเขียว (Green List)
• เดลินิวส์: 'ชัชชาติ' ถกรับมือ PM2.5 ตั้งเป้าลดวันค่าฝุ่นเกินมาตรฐานเหลือไม่เกิน 20 วัน
• ไทยแท็บลอยด์: กทม. ถกคณะกรรมการ LEZ ลุยมาตรการเขตมลพิษต่ำปี 2570
• The Nation: Bangkok Issues Orange PM2.5 Smog Alert as Air Quality Slips in Three Districts
• PPTV: กรมอนามัยคาดแนวโน้ม PM 2.5 สูงขึ้น แนะเช็กค่าฝุ่น เปิดวิธีดูแลตัวเอง