คดีโฆษณาหลอกลงทุนบน Facebook ถามศาลว่า ‘ใครต้องคืนเงินเหยื่อ’

โฆษณาชวนลงทุนโผล่ขึ้นมาในฟีด Facebook คนที่กดเข้าไปถูกชวนคุยต่อใน LINE ให้โหลดแอปลงทุน แล้วโอนเงินเข้าบัญชีธนาคารที่ปลายทางเตรียมไว้ กว่าจะรู้ตัวว่าโดนหลอก เงินก็หายไปแล้ว ช่วงครึ่งแรกของปี 2026 คดีหลอกลวงออนไลน์แบบนี้เสียหายเฉลี่ยคดีละกว่า 52,000 บาท และคำถามที่เหยื่อถามตามมาเสมอคือ นอกจากมิจฉาชีพที่ตามตัวไม่เจอ ยังมีใครต้องรับผิดชอบอีกบ้าง

คำถามนี้กำลังอยู่ในศาลไทย สภาองค์กรของผู้บริโภค ซึ่งกฎหมายให้ฟ้องคดีแทนผู้บริโภคได้ ยื่นฟ้องที่ศาลแพ่งเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2026 แทนผู้เสียหายจากโฆษณาหลอกลงทุน 10 ราย เรียกเงินคืนและค่าเสียหายรวมกว่า 230 ล้านบาท จำเลยมีมากกว่า Meta บริษัทแม่ของ Facebook เพราะรวมถึงผู้ให้บริการ LINE ผู้ให้บริการร้านแอป และธนาคารที่เงินของเหยื่อไหลผ่าน Thai PBS นับจำเลยที่ได้รับหมายศาลไว้ 17 ราย ในนั้นมี Apple และ Google ด้วย

ตอนนี้คดีติดอยู่ที่คำถามว่าเป็นคดีผู้บริโภคหรือไม่

สัปดาห์นี้คดีกลับมาเดินอีกครั้ง วันที่ 2 พฤศจิกายน ศาลแพ่งกรุงเทพใต้นัดคดีแรกในชุดนี้เป็นครั้งที่สอง จำเลยบางรายแย้งว่าเรื่องนี้ไม่ใช่คดีผู้บริโภค แต่ควรเป็นคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ ศาลจึงส่งคำถามนี้ไปให้ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ ศาลที่ดูแลคดีเฉพาะทาง เป็นผู้ชี้ขาด ตามข่าวของ The Nation เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน

ฟังดูเหมือนเรื่องเทคนิคของนักกฎหมาย สำหรับคนที่เสียเงินไปแล้ว คำตอบนี้สำคัญมาก คดีผู้บริโภคมีกติกาที่ออกแบบมาให้คนตัวเล็กสู้กับบริษัทได้ ผู้บริโภคได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลทั้งหมด และถ้าศาลเห็นว่าข้อเท็จจริงเรื่องไหนอยู่ในความรู้ของฝ่ายธุรกิจ ภาระการพิสูจน์ก็ตกอยู่กับธุรกิจ ตามพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค ลองนึกภาพเหยื่อที่ต้องพิสูจน์เองว่าระบบคัดกรองโฆษณาของบริษัทข้ามชาติทำงานอย่างไร เทียบกับบริษัทที่ต้องอธิบายเองว่าโฆษณานั้นผ่านมาถึงฟีดได้อย่างไร สองทางนี้ห่างกันมาก

คดีที่เหลืออีก 9 คดีมีนัดต่อในเดือนนี้ วันที่ 9 พฤศจิกายนที่ศาลแพ่ง ถนนรัชดาภิเษก และอีกนัดวันที่ 23 พฤศจิกายน ทั้งสองนัดเป็นการดูคำร้องที่ค้างอยู่ และดูว่าจำเลยจะยื่นเอกสารหรือคำคัดค้านเพิ่มหรือไม่ ศาลยังไม่ได้ตัดสินว่าใครผิด ทุกอย่างในคดีตอนนี้ยังเป็นข้อกล่าวหาของฝ่ายโจทก์ และในข่าวที่ออกมายังไม่มีคำชี้แจงจาก Meta

Facebook เป็นช่องทางที่เกิดคดีหลอกลวงมากที่สุด

ตัวเลขช่วงมกราคมถึงมิถุนายน 2026 ช่วยให้เห็นขนาดของปัญหา ในหกเดือนนั้นมีคดีหลอกลวงออนไลน์กว่า 170,000 คดี ความเสียหายรวมเกือบ 9,000 ล้านบาท หรือเฉลี่ยคดีละกว่า 52,000 บาท สภาองค์กรของผู้บริโภคพบว่ากว่า 61% ของคดีเกิดผ่าน Facebook ทั้งเพจปลอม บัญชีปลอม และโฆษณาหลอก ส่วน LINE มีจำนวนคดีน้อยกว่า แต่ความเสียหายรวมใกล้เคียงกัน

เรื่องร้องเรียนที่สภาผู้บริโภครับไว้เองก็ชี้ไปทางเดียวกัน ตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2021 ถึง 31 พฤษภาคม 2026 มีเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับแพลตฟอร์มออนไลน์ 11,815 เรื่อง เป็นเรื่องของ Facebook 6,986 เรื่อง หรือราว 59% ความเสียหายเบื้องต้นไม่น้อยกว่า 397 ล้านบาท และจากการสำรวจร่วมกับมหาวิทยาลัยรังสิตและมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช คนที่โดนหลอก 84.7% ไม่เคยได้เงินคืนเลย

สภาผู้บริโภคขอมากกว่าเงินคืน

นอกจากเงินชดเชยให้ผู้เสียหาย สภาผู้บริโภคอยากให้คดีนี้วางมาตรฐานว่าแพลตฟอร์มต้องรับผิดชอบแค่ไหน สารี อ๋องสมหวัง เลขาธิการสภาองค์กรของผู้บริโภค ตั้งเป้าให้ความรับผิดชอบของแพลตฟอร์มดิจิทัลมีมาตรฐานที่ชัดขึ้น สิ่งที่สภาฯ ขอรวมถึงการคัดกรองและลบโฆษณาหลอกให้ดีขึ้น การใช้ AI ช่วยจับคำชวนลงทุนที่น่าสงสัย และการตรวจแอปที่ปล่อยผ่าน App Store และ Google Play ให้เข้มขึ้น

ฝั่งรัฐก็เริ่มขยับในเรื่องใกล้กัน ตั้งแต่ 1 พฤศจิกายน 2026 มาตรการ No ID, No Ads ให้แพลตฟอร์มที่รับเงินลงโฆษณาในไทยยืนยันตัวตนผู้ลงโฆษณาก่อนแอดขึ้น อย่างที่ SV News เล่าไว้เมื่อวาน มาตรการนั้นมุ่งกันมิจฉาชีพไม่ให้ใช้โฆษณาเข้าถึงเหยื่อตั้งแต่ต้นทาง แต่ยังไม่ได้ตอบว่าใครต้องคืนเงินให้คนที่โดนหลอกไปแล้ว คำถามนั้นยังรอศาลอยู่

ถ้าคุณหรือคนในบ้านเคยโดนโฆษณาหลอกลงทุนบน Facebook และยังไม่ได้เงินคืน ร้องเรียนกับสภาองค์กรของผู้บริโภคได้ทางแบบฟอร์มออนไลน์ หรือโทร 0 2938 1502 ในเวลา 9.00 ถึง 18.00 น. แล้วติดตามนัดศาลวันที่ 9 และ 23 พฤศจิกายน รวมถึงคำชี้ขาดเรื่องประเภทคดี เพราะคำตอบนั้นจะกำหนดว่าเหยื่อต้องสู้ด้วยกติกาแบบไหน

แหล่งข้อมูล

• The Nation: Meta-linked scam lawsuits face Thai court hearing on November 9
• สภาองค์กรของผู้บริโภค: Legal Warfare, 3 August: Facebook vs. the TCC Opening a Global Battle
• Thai PBS: ศาลแพ่งนัดพร้อม! คดีผู้บริโภคฟ้องแพลตฟอร์ม-ธนาคาร
• Thai PBS: สถานีประชาชน, 3 สิงหาคม 2026
• The Nation: Online scam losses in Thailand approach THB9 billion over six months
• The Star: Thailand Consumers Council sues Facebook over scam adverts and lack of victim redress
• Legardy: ฟ้องคดีผู้บริโภค ขั้นตอน ค่าธรรมเนียม หลักฐาน ให้ชนะไว