ไทยส่งออกฮาร์ดแวร์ AI แต่บริษัทไทยใช้ AI แค่ 12%

รายงานเศรษฐกิจเอเชียตะวันออกและแปซิฟิก ฉบับเดือนตุลาคม 2026 ของธนาคารโลกที่เผยแพร่เมื่อ 6 ตุลาคม พบว่า ณ เดือนธันวาคม 2025 บริษัทไทยเพียง 12% ใช้เทคโนโลยี AI อย่างน้อยหนึ่งประเภท และมีแค่ 4% ที่จ่ายเงินซื้อซอฟต์แวร์หรือระบบ AI เทียบกับสหรัฐฯ ที่ 43% และ 23% ภาพนี้สวนทางกับภาคส่งออก ซึ่งสินค้ากลุ่ม AI คิดเป็นกว่า 70% ของการขยายตัวของการส่งออกไทยจนถึงเดือนเมษายน 2026 โดยส่วนใหญ่เป็นอุปกรณ์ประกอบสำเร็จอย่างคอมพิวเตอร์ เซิร์ฟเวอร์ และเราเตอร์

สำหรับบริษัทไทยส่วนใหญ่ กระแส AI ยังมาถึงในรูปออร์เดอร์ส่งออก ไม่ใช่วิธีทำงานแบบใหม่ ผู้ส่งออกอิเล็กทรอนิกส์ได้อานิสงส์จากการใช้จ่ายของต่างชาติในเซิร์ฟเวอร์และเราเตอร์ แต่ธนาคารโลกก็จัดให้การปรับฐานของการลงทุนด้าน AI เป็นความเสี่ยงหลักข้อหนึ่ง ส่วนบริษัทที่ยังไม่ใช้ AI ธนาคารโลกพบว่าเหตุผลที่ถูกอ้างถึงบ่อยที่สุดมีสองเรื่อง คือขาดความรู้และต้นทุนสูง

รายงานชื่อ Riding the AI Wave ออกมาไม่กี่วันก่อนกรุงเทพฯ เป็นเจ้าภาพการประชุมประจำปี IMF และกลุ่มธนาคารโลก ระหว่าง 12 ถึง 18 ตุลาคม ตามที่เดอะเนชั่นรายงาน

ฮาร์ดแวร์ AI ดันส่งออกพุ่ง

รายงานระบุว่าสินค้ากลุ่ม AI คิดเป็นกว่า 70% ของการขยายตัวของการส่งออกในมาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และเวียดนามเช่นกัน ต่างจากจีนที่ส่งออกชิ้นส่วนเป็นหลัก ไทยขายเครื่องที่ประกอบแล้ว อุปกรณ์กลุ่มนี้ เช่น คอมพิวเตอร์ เซิร์ฟเวอร์ และเราเตอร์ คิดเป็น 69% ของการส่งออกสินค้ากลุ่ม AI ของไทย เทียบกับ 60% ของเวียดนาม และสัดส่วนที่ไปถึงผู้ซื้อปลายทางในสหรัฐฯ ก็สูงกว่า

ธนาคารโลกระบุว่าคอมพิวเตอร์และชิ้นส่วนมีสัดส่วนในมูลค่าส่งออกรวมของไทยเพิ่มขึ้นเท่าตัวจากปี 2023 มาอยู่ที่ 8% ด้านรายงานไตรมาส 2 ของสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ระบุมูลค่าส่งออก 99,079 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 17.6% โดยอุปกรณ์โทรคมนาคมโต 129.0% และชิ้นส่วนและอุปกรณ์คอมพิวเตอร์โต 65.5%

แต่การเติบโตยังกระจุกตัว ธนาคารโลกระบุว่าผลผลิตภาคอุตสาหกรรมของไทยลดลงสามเดือนติดต่อกัน และหดตัว 3.1% ในเดือนมิถุนายน แม้การผลิตอุปกรณ์ไฟฟ้าจะเพิ่มขึ้น 8% ตัวเลขของ สศช. ก็ชี้ว่า GDP ไตรมาส 2 ปี 2026 ขยายตัว 1.9% เมื่อเทียบกับปีก่อน ชะลอลงจาก 2.8% ในไตรมาสแรก

ต้นทุนและความรู้ ฉุดการใช้ AI ของบริษัทไทย

ตัวเลข 12% มาจากแบบสำรวจสถานประกอบการ (Enterprise Surveys) โมดูล AI ของธนาคารโลก ซึ่งสำรวจบริษัทในระบบใน 6 ประเทศกำลังพัฒนา รวมถึงไทย โดยใช้สหรัฐฯ เป็นเกณฑ์เทียบ การสำรวจครั้งนี้เป็นการสำรวจการใช้ AI ของภาคธุรกิจครั้งแรกของธนาคารโลก ตามรายงานของเดอะเนชั่น ซึ่งอ้างการแถลงของ Franziska Ohnsorge หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ธนาคารโลกประจำภูมิภาคเอเชียตะวันออกและแปซิฟิก รายงานของธนาคารโลกยังระบุว่าบริษัทในอินเดียใช้ AI 23% และจ่ายเงินใช้ 4%

ผลสำรวจองค์กรไทยชิ้นอื่นในปีนี้ใช้กลุ่มตัวอย่างและคำถามต่างกัน และพบอัตราการใช้ AI สูงกว่านี้ SV News เคยนำผลสำรวจสามชิ้นมาเทียบกันไว้ ส่วนตัวเลข 12% อีกชุดที่นายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ให้ไว้ในงานเปิดตัวภาคี AI and Jobs ของไมโครซอฟท์ วัดสัดส่วนประชากรวัยทำงานที่ใช้ AI ช่วงต้นปี 2026 ขณะที่ตัวเลขนี้วัดสัดส่วนบริษัท

โดยเฉลี่ยบริษัทไทยมองบวกกว่าบริษัทสหรัฐฯ แบบสำรวจถามว่าหาก AI พัฒนาเร็วกว่าปัจจุบัน ยอดขายต่อพนักงานในสามปีข้างหน้าจะเพิ่มขึ้นเท่าไร ค่าเฉลี่ยของบริษัทไทยอยู่ที่ 3.8% เทียบกับ 1.3% ของบริษัทสหรัฐฯ แต่ความหวังนี้กระจุกอยู่ในบริษัทส่วนน้อย เกือบ 80% ของบริษัทไทยคาดว่าแทบไม่ได้อะไรเพิ่ม มีเพียง 13% ที่คาดว่าจะเพิ่ม 20% ขึ้นไป

อุปสรรคเป็นเรื่องพื้นฐาน บริษัทที่ยังไม่ใช้ AI อ้างถึงการขาดความรู้และต้นทุนสูงบ่อยที่สุด ขณะที่บริษัทที่ใช้อยู่แล้วบอกว่าต้นทุนคือตัวฉุดหลักที่ทำให้ไม่ขยายการใช้งาน ธนาคารโลกตั้งข้อสังเกตว่า การใช้ AI ที่ต่ำอาจสะท้อนว่าประโยชน์ที่คาดว่าจะได้ยังไม่คุ้มกับต้นทุน Ohnsorge ระบุว่าโมเดลที่ถูกลงจะช่วยให้บริษัทหาทางใช้ได้มากขึ้น แต่ประโยชน์ส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อธุรกิจนำ AI ไปผูกเข้ากับกระบวนการทำงานแล้ว ซึ่งต้องใช้เวลา

ธนาคารโลกระบุโจทย์ข้างหน้าไว้ในแถลงการณ์ว่า

โจทย์ตอนนี้คือการเปลี่ยนจุดแข็งของภูมิภาคในการผลิตสินค้ากลุ่ม AI ให้กลายเป็นการใช้ AI อย่างแพร่หลาย ที่ช่วยเพิ่มผลิตภาพและสร้างงานที่มากขึ้นและดีขึ้นให้คนหลายล้านคน

ธนาคารโลกปรับประมาณการ GDP ไทยปี 2026 ขึ้นเป็น 2.0%

ธนาคารโลกปรับประมาณการเศรษฐกิจไทยปี 2026 ขึ้น 0.7 จุดเปอร์เซ็นต์ เป็น 2.0% โดยระบุว่าการส่งออกที่แข็งแกร่ง การลงทุนด้าน AI และมาตรการบรรเทาค่าพลังงาน ช่วยชดเชยราคาพลังงานที่สูงขึ้นซึ่งกดดันการท่องเที่ยวและโลจิสติกส์ได้บางส่วน และคาดว่าปี 2027 จะโต 2.3% ขณะที่ สศช. ประมาณการเมื่อเดือนสิงหาคมว่าปี 2026 จะโต 2.0 ถึง 2.5%

ความเสี่ยงอยู่ที่การกระจุกตัว ในรอบ 12 เดือนถึงเดือนเมษายน 2026 จีน อินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ ไทย และเวียดนาม ส่งออกสินค้ากลุ่ม AI รวมกัน 1.4 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยสหรัฐฯ นำเข้าสินค้ากลุ่มนี้ 739,000 ล้านดอลลาร์ หนึ่งในสามมาจากเอเชียตะวันออกและแปซิฟิก Ohnsorge กล่าวว่าหากการลงทุนด้าน AI ปรับฐาน ภูมิภาคนี้จะโดนสองทางพร้อมกัน คือการส่งออกชะลอตัวและภาวะการเงินที่ตึงตัวขึ้น

เรื่องแรงงานเป็นโจทย์ระยะยาว ในบรรดางานที่ได้รับผลจาก AI ในเอเชียตะวันออกและแปซิฟิก มีเพียงราว 13% ที่เป็นงานใช้ความคิดและไม่ใช่งานประจำ ซึ่ง AI ช่วยเสริมได้ดีที่สุด เทียบกับ 39% ในประเทศพัฒนาแล้ว ภูมิภาคนี้จึงเสี่ยงที่คนจะถูกแทนที่น้อยกว่าในระยะสั้น แต่ก็ได้ประโยชน์น้อยกว่าเช่นกัน ธนาคารโลกแนะนำแนวทาง "Small AI" คือนำเครื่องมือราคาไม่แพงที่มีอยู่แล้วมาใช้และปรับให้เข้ากับท้องถิ่น โดยยก ThaiLLM โมเดลภาษาไทยที่ สวทช. เปิดตัวเมื่อเดือนเมษายน เป็นหนึ่งในตัวอย่าง

IMF เตือนหนี้จาก AI ก่อน สศช. แถลง GDP 16 พ.ย.

IMF เปิดตัวรายงานแนวโน้มเศรษฐกิจโลก (World Economic Outlook) ที่กรุงเทพฯ เมื่อ 13 ตุลาคม คาดเศรษฐกิจโลกปี 2026 โต 3.1% พร้อมเตือนเรื่องหนี้ที่เพิ่มขึ้น รวมถึงการกู้ยืมที่เกี่ยวกับ AI และระบุว่าสหรัฐฯ กับจีนคิดเป็นกว่าสามในสี่ของความต้องการนำเข้าสุทธิของชิปคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ AI อื่นๆ ตามรายงานของ AP Kristalina Georgieva กรรมการผู้จัดการ IMF เปรียบผลกระทบของ AI ต่อการจ้างงานว่าเป็น "สึนามิที่เคลื่อนตัวช้า แต่ก็ยังเป็นสึนามิ"

สศช. มีกำหนดแถลงตัวเลข GDP ไตรมาส 3 ปี 2026 ในวันจันทร์ที่ 16 พฤศจิกายน เวลา 9.30 น. ตามปฏิทินการเผยแพร่ข้อมูล ซึ่งจะชี้ว่าการส่งออกยังโตต่อได้หรือไม่

คำถามที่พบบ่อย

บริษัทไทยใช้ AI กี่เปอร์เซ็นต์

ธนาคารโลกพบว่า ณ เดือนธันวาคม 2025 บริษัทไทย 12% ใช้เทคโนโลยี AI อย่างน้อยหนึ่งประเภท และ 4% จ่ายค่าซอฟต์แวร์หรือระบบ AI ข้อมูลมาจากแบบสำรวจสถานประกอบการโมดูล AI

ไทยส่งออกอะไรให้อุตสาหกรรม AI

ส่วนใหญ่เป็นเครื่องที่ประกอบแล้ว อุปกรณ์ที่ประกอบสำเร็จ เช่น คอมพิวเตอร์ เซิร์ฟเวอร์ และเราเตอร์ คิดเป็น 69% ของการส่งออกสินค้ากลุ่ม AI ของไทย และสินค้ากลุ่ม AI คิดเป็นกว่า 70% ของการขยายตัวของการส่งออกไทยจนถึงเดือนเมษายน 2026

ทำไมบริษัทไทยยังใช้ AI น้อย

เหตุผลที่บริษัทที่ยังไม่ใช้ AI อ้างถึงบ่อยที่สุดคือขาดความรู้และต้นทุนสูง และเกือบ 80% ของบริษัทไทยคาดว่าแม้ AI จะพัฒนาเร็วขึ้น ยอดขายต่อพนักงานก็แทบไม่เพิ่ม ตามข้อมูลธนาคารโลก

ทำไมตัวเลขของธนาคารโลกต่ำกว่าผลสำรวจอื่น

ผลสำรวจแต่ละชิ้นวัดคนละเรื่อง ธนาคารโลกถามบริษัทในระบบว่าใช้เทคโนโลยี AI หรือไม่ โดยข้อมูลสิ้นสุดที่เดือนธันวาคม 2025 ขณะที่ผลสำรวจองค์กรไทยชิ้นอื่นที่ออกในปี 2026 ใช้กลุ่มตัวอย่างและคำถามต่างกัน และพบอัตราการใช้ AI สูงกว่า

แหล่งข้อมูล

• World Bank: Riding the AI Wave, East Asia and Pacific Economic Update, October 2026 (PDF)
• World Bank: East Asia and Pacific Sees Steady Growth Amid Global Uncertainty
• Nation Thailand: World Bank Flags AI Adoption Gap and El Niño Risks to Thailand's Growth
• Nation Thailand: IMF-World Bank 2026 agenda puts global outlook, AI and Thailand in focus
• Bangkok Post: Microsoft launches project to enhance AI skills and jobs
• สศช.: Thai Economic Performance in Q2 and the Outlook for 2026 (PDF)
• สศช.: Forthcoming Releases (PDF)
• IMF: World Economic Outlook, October 2026, Resilience Under Strain, Urgent Choices
• AP via NBC Bay Area: IMF says AI boom driving world growth, but warns it's a 'slow-moving tsunami' for jobs